Muhdesat, bir arazi üzerinde bulunan ev, ağaç, kulübe, depo gibi varlıkları tanımlamak için kullanılır. Kişinin kendisine ait olan muhdesat başka birinin arazisinde olabileceği gibi, elbirliği ya da paylı mülkiyet halinde bulunan taşınmazısın üzerinde de bulunabilir. Kural olarak taşınmazın üzerinde bulunan muhtesat taşınmaz maliki veya maliklerine aittir. Ancak bunun aksi açılacak muhtesatın aidetinin tespiti davası ile ispatlanabilir.

Muhdesatın aidiyetinin tespiti davası, ortaklığın giderilmesi davası yargılaması ve kamulaştırma işlemi sırasında muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğini açıkça kabul edenler dışında kalan ve muhdesatın üzerinde bulunduğu taşınmazda paydaş olan tüm tapu maliklerine karşı açılan bir gayrimenkul davası türüdür.

Muhtesatın aidiyeti davası açmak için öncelikle hukuki yararın bulunması gerekmektedir. Örneğin ortaklığın giderilmesi davasında taşınmazın üzerinde bulunan ev, ağaç, baraka, kulübe gibi varlıkların kime ait olacağı konusunda bir uyuşmazlık meydana geldiğinde muhtesatın aidiyeti davası için hukuki yarar oluşmuş olacaktır. Defaatle belirtmekte fayda var ki gayrimenkul üzerinde bulunan muhdesat yönünden derdest ortaklığın giderilmesi davası ya da kamulaştırma işlemi bulunmadığı takdirde hukuki yarar bulunmadığı için muhdesatın aidiyetinin tespiti davası açılamaz

Ortaklığın giderilmesi davasında ise taşınmazda bulunan bina, ağaç, kulübe gibi bütünleyici parçalar üzerinde mülkiyet hakkı hususunda bir anlaşmazlık varsa öncelikle bu uyuşmazlığın çözümü için işte bu makalede açıkladığımız muhtesatın aidiyetinin belirlenmesi davası açılması gerekir.

Yukarıda sözü edilen muhtesatın aidiyeti davasında, arazi üzerindeki muhdesatın kendisine ait olduğunu iddia eden kişi tarafından arazinin tapu kaydındaki maliklerinin tamamına karşı açılması gerekmektedir. Muhdesatın yani arazi üzerindeki eklentinin davacıya ait olduğunu açıkça kabul eden taşınmaz maliklerine karşı dava açılmasına gerek yoktur.

Muhdesatın aidiyetinin tespiti davasına bakmaya görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmiştir. Muhdesatın aidiyetinin tespiti davasında yetkili mahkeme ise, muhtesatın bulunduğu yerdeki mahkemedir.

Muhdesatın aidiyetinin tespiti davası nispi harca tabidir. Davacı, muhdesatın toplam değerinden kendi payına düşen bölümünün değeri kadar nispi harç ödemelidir.

Taşınmaz üzerinde taşınmazın malikinden başkasına veya paydaşlarından birine ait muhdesat varsa malın sahibi, cinsi, iktisap sebebi ve ihdas tarihi belirtilerek tutanağın ve kütüğün beyanlar hanesinde gösterilir. Muhdesat sahibi tapu dairesinden tescil belgesi ile kendi hakkını terkin ettirebilir.

Muhtesatın aidiyetinin tespiti için Yargıtay şu şekilde bir yol izlemektedir;

---

Av. Mehmet Taylan Dokuz